Het huwelijk en de fiscus is (g)één ideale combinatie?!

Januari 2020

Vorig jaar schreef ik in ‘De fiscus en de dood’ dat via een algehele gemeenschap van goederen bij overlijden flink aan erfbelasting bespaard kan worden. Dit keer een bijzondere variant daarop voor diegenen onder ons die een algehele gemeenschap toch net iets te ver vinden gaan.

Een voorbeeld

Man en vrouw maakten bij hun trouwen huwelijksvoorwaarden, waarin zij overeenkwamen dat zij trouwden onder ‘koude uitsluiting’, met uitzondering van een gemeenschap van goederen betreffende bank- en effectenrekeningen. Dit is dus kort gezegd een soort mini gemeenschap van goederen die alleen bankrekeningen betreft.

De man had op het moment van trouwen tien miljoen euro op de bank staan en de vrouw niets. Als gevolg van de gemeenschap van goederen van de bankrekeningen, kreeg de vrouw op het moment van trouwen de beschikking over de helft van dit vermogen, dus vijf miljoen, zonder dat zij er iets voor hoefde te doen. De belastinginspecteur vond dat de vrouw nu een schenking van vijf miljoen had gekregen en legde een aanslag schenkbelasting op.

De belastingdienst en het gerechtshof

Het gerechtshof dacht hier anders over. De rechter is van mening dat hier geen sprake is van een schenking. Hij baseert zich op het feit dat er hier tijdens het huwelijk sprake is van een onvoltooide vermogensverschuiving. Immers pas bij het einde van het huwelijk kan worden vastgesteld of de gemeenschap is toe- of afgenomen. Het gerechtshof volgt daarbij de arresten van de Hoge Raad der Nederlanden. Deze, onze hoogste rechter dus, besliste in een reeks arresten vanaf 1959 dat trouwen in een algehele gemeenschap van goederen ook geen schenking met zich meebrengt.

Belastingbesparing, jammer voor de fiscus

Toen de man overleed is via het huwelijk de helft van het saldo van de bankrekeningen belastingvrij naar de vrouw overgegaan, afgezien van de erfenis. Dit leidde tot een aardige besparing van zowel schenk- als erfbelasting. Of te wel: het huwelijk en de fiscus is voor de fiscus géén ideale combinatie, maar voor echtgenoten wel!

 Voor advies naar de notaris

In de casus hierboven ging het over grote bedragen, maar een belastingbesparing kan ook bij kleinere vermogens gerealiseerd worden en de moeite waard zijn.

Op het moment van schrijven is onbekend of de belastinginspecteur tegen deze uitspraak in cassatie bij de Hoge Raad is gegaan. Het is dus niet bekend hoe de Hoge Raad nu tegen deze constructie aankijkt, maar het zou mij niet verwonderen als de uitspraak van het gerechtshof stand houdt bij een eventuele cassatie.

Mr B. Zwaveling, notaris te Capelle aan den IJssel, notaris bij Rijnvis en Zwaveling Notarissen